Okresy spoczynku storczykowatych

Ważnym warunkiem kwitnienia wielu gatunków jest zachowanie ich specyficznych okresów spoczynku, w których rośliny te w warunkach naturalnych zredukują swój metabolizm, by przetrwać kolejne okresy suszy lub chłodu, a zatem i w warunkach domowych wymagają np. zaprzestania nawożenia i podlewania. Storczyki tego typu na ogól rosną w sposób sympodialny, tworząc bulwy pędowe (ang. pseudobulbs) jako organy spichrzowe do przetrwania niekorzystnych okresów klimatycznych, podczas gdy storczyki nie wymagające okresów spoczynkowych, tj. mniej wiecej ciągle rosnących, przeważnie należą do roślin monopodialnych.

W zależności od ich pochodzenia geograficznego storczyki pod kątem ich okresów spoczynkowych można podzielić na trzy grupy. Pierwsza to storczyki rosnące mniej więcej ciągle takie jak n.p. Phalaenopsis lub Vanda; następna to storczyki z okresem spoczynku po ich kwitnieniu, n.p. Dendrobium nobile lub Laelia, a trzecia storczyki z okresem spoczynku po wytwarzaniu nowego pędu rocznego z nową bulwą pędową, n.p. Miltonia lub Odontoglossum.

Wymagania i pielęgnacja storczykowatych

Dla większości gatunków uprawianych w warunkach domowych najlepsza jest ekspozycja na oknie wschodnim lub zachodnim. Taka wystawa daje największe szanse na długotrwałe i obfite kwitnienie. Dla rodzajów Cattleya, Vanda, Dendrobium i Cymbidium odpowiednie są również okna południowe, ale uważać trzeba na ewentualne oparzenia. Okna północne nie są zwykle właściwe, ze względu na zbyt małą ilość światła, zwłaszcza zimą. Nawet jeśli storczyk w takich warunkach będzie rósł, mało prawdopodobne jest, że zakwitnie. Phalaenopsis, Paphiopedium.

Dla wielu storczyków korzystne jest wyniesienie latem na balkon lub taras. Rośliny umieszcza się na wolnym powietrzu, kiedy jest pewność, że nocne spadki temperatury nie spowodują żadnych szkód. Należy przy tym szczególnie zwrócić uwagę na niebezpieczeństwo poparzenia storczyków. Jesienią trzeba odpowiednio wcześnie zabrać je do domu, dokładnie przy tym oglądając roślinę pod kątem szkodników. Pobyt na świeżym powietrzu wzmacnia storczyki i wpływa na poprawę kwitnienia. Bardzo dobrze działa zwłaszcza na Cymbidium, Zygopetalum, Dendrobium nobile i Cattleya.

Zastosowanie storczykowatych

Syprczykowate jako rośliny ozdobne. Ze względu na piękne, oryginalne kwiaty, trwałe i silnie pachnące, uprawia się głównie w szklarniach, zwłaszcza w Wielkiej Brytanii i Belgii. Uprawiane są liczne ozdobne gatunki i ich mieszańce (m.in. z rodzaju katleja, Laelia, Stanhopea, Dendrobium, Odontoglossum, Paphiopedilum) w wielu odmianach, zwanych storczykami lub orchideami. Bardzo dużo gatunków jest wykorzystywanych w kwiaciarstwie, zarówno jako kwiaty cięte, jak i doniczkowe. Cięte kwiatostany charakteryzują się dużą trwałością. Dzięki rozmnażaniu z merystemów łatwa stała się hodowla doniczkowa.

Storczykowate a sztuka kulinarna Znaczenie gospodarcze ma wanilia. Wanilia to rodzaj roślin jednoliściennych z rodziny storczykowatych (Orchidaceae), liczący 109 gatunków rosnących dziko w strefach tropikalnych. Gatunkiem typowym jest Vanilla mexicana P. Miller.

Systematyka storczykowatych

Pozycja rodziny wg Angiosperm Phylogeny Website. Klad bazalny (najstarsza linia rozwojowa) w rzędzie szparagowców Asparagales w obrębie jednoliściennych.

Pozycja rodziny w systemie Reveala. Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa jednoliścienne (Liliopsida Brongn.), podklasa liliowe (Liliidae J.H. Schaffn.), nadrząd Lilianae Takht., rząd storczykowce (Orchidales Raf), podrząd Orchidineae Rchb., rodzina storczykowate (Orchidaceae Juss.).

Pozycja rodziny w systemie Cronquista. Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), klasa jednoliścienne (Liliopsida Scop. 1760), podklasa Liliidae, rząd storczykowce.

Podrodzina Apostasioideae Horaninov: Apostasia Blume i Neuwiedia Blume.

Podrodzina waniliowe Vanilloideae Szlachetko: Cleistes Rich. ex Lindl., Clematepistephium N. Hallé, Cyrtosia Blume, Dictyophyllaria Garay, Duckeella Porto & Brade, Epistephium Kunth i Eriaxis Rchb. f.

Morfologia storczykowatych

Liście storczykowatych są wydłużone, całobrzegie. Kwiaty charakteryzują się zrośnięciem pręcikowia z szyjką słupka w prętosłup (gynospermium) oraz tzw. pyłkowinami. Słupek jest pojedynczy, dolny, zbudowany z 3 owocolistków.

Pręcik jest jeden lub dwa. Każdy kwiat składa się z dwuokółkowego okwiatu, którego części w czasie rozwoju u wielu gatunków skręcają się o 180° w stosunku do swojego pierwotnego położenia (resupinatio).

Środkowa działka wewnętrznego okółka (czasem określanego jako korona) przekształcona jest w tzw. warżkę (labellum), niejednokrotnie podzieloną, często wydłużoną ku tyłowi w tzw. ostrogę. Jest ona umieszczona na dole kwiatu i służy owadom za miejsce do siadania. Kwiaty przeważnie zebrane w kwiatostany typu wiecha bądź grono, zapylane przez zwierzęta (głównie owady, rzadziej ptaki).

Owoce torebka z dużą ilością bezbielmowych (do 1 mln) bardzo drobnych nasion, rozsiewanych przez wiatr. Nasiona w większości są niezdolne d

Storczykowate

Storczykowate Orchidaceae Juss. to rodzina roślin obejmująca ponad 20 tysięcy gatunków bylin samożywnych i myko-heterotroficznych. Jest jedną z najbogatszych w gatunki rodzin roślin wyższych. W Polsce, w stanie dzikim, występuje około 50 gatunków z 24 rodzajów i wszystkie one podlegają ochronie gatunkowej. Rośliny z rodziny storczykowatych o efektownych i oryginalnych kwiatach są potocznie nazywane orchideami.

Występują głównie w strefie międzyzwrotnikowej epifity i liany, rzadziej w umiarkowanej na łąkach i w lasach. Wiele gatunków żyje w symbiozie z grzybami mikoryza.

Pozycja rodziny wg Angiosperm Phylogeny Website aktualizowany system APG III z 2009

Klad bazalny (najstarsza linia rozwojowa) w rzędzie szparagowców Asparagales w obrębie jednoliściennych.

Koślaczek stożkowaty – biologia i zagrożenia

Bylina, geofit. Występuje na murawach kserotermicznych, polanach śródleśnych, trawiastych zboczach i w widnych zaroślach. Kwitnie od czerwca do lipca. Kwiaty zwabiają zapylane są przez długotrąbkowe motyle dzienne, kraśnikowate oraz motyle nocne aktywne również za dnia. Zwabiają je barwą i kształtem kwiatów, jednak nie wytwarzają nektaru. Ilość zawiązywanych owoców jest procentowo dość duża. Tworzy mieszańce międzyrodzajowe z Orchis coriophora, Orchis morio i Orchis sancta. Liczba chromosomów 2n = 36, 54, 63, 72.

Kategorie zagrożenia. Kategoria zagrożenia w Polsce wg Czerwonej listy roślin i grzybów Polski (2006): EX (wymarły). Kategoria zagrożenia w Polsce wg Polskiej Czerwonej Księgi Roślin to również EX (wymarły).

Prawdopodobnie przyczyną niemal całkowitego wyginięcia tego gatunku w Polsce była zmiana sposobu użytkowania łąk i pastwisk.

Koślaczek stożkowaty

Koślaczek stożkowaty to gatunek rośliny z rodziny storczykowatych (Orchidaceae).

Centrum jego występowania stanowi obszar śródziemnomorski, gdzie rośnie we fryganie. Dalej na północ rzadszy, sięga do północnych krańców Wysp Brytyjskich oraz Estonii. W Polsce dawniej występował w rozproszeniu na Pomorzu Zachodnim, Pojezierzu Mazurskim, w Wielkopolsce oraz w Ojcowie i w okolicach Przemyśla. Później zaniknął na tych stanowiskach i przez ponad 70 lat nie został w Polsce odszukany. Przez długi czas uważany był za gatunek wymarły, aż do odnalezienia w 2009 w dolinie dolnej Odry.

Łodyga osiąga wysokość do 60 cm. W górnym odcinku często czerwonawa. Wyrasta z podwójnej bulwy, jajowatej lub kulistej.
Liście dolne równowąskolancetowate, górne pochwiaste i małe.

Kwiaty ciemnoczerwone do różowych, zebrane w krótki, stożkowaty kwiatostan, siedzące w kątach przysadek. Kwiaty mają 3-łatkową warżkę i nitkowatą ostrogę o długości do 1,5 cm. Zalążnia długości do 1,5 cm, skręcona.

Charles Robert Darwin

Charles Robert Darwin, pol. Karol Darwin to angielski przyrodnik, twórca teorii ewolucji, zgodnie z którą wszystkie gatunki pochodzą od wcześniejszych form, autor publikacji, w których przedstawił argumenty na poparcie swej tezy. Darwin uważał, że rozgałęziony schemat ewolucji wynika z procesu, który nazwał doborem naturalnym. Prawdziwość teorii ewolucji została zaakceptowana przez wielu naukowców przyrodników i dużą część społeczeństwa już za życia Darwina. Jednak dopiero po pojawieniu się współczesnej syntezy ewolucji (którą opracowano w okresie od początku lat 30. do końca lat 50. XX wieku) naukowcy powszechnie zgodzili się, że dobór naturalny jest podstawowym mechanizmem ewolucji. W swojej zmodyfikowanej formie odkrycia naukowe Darwina są teorią unifikującą nauki o życiu i wyjaśniającą różnorodność biologiczną. Zainteresowania naukowe Darwina sprawiły, że porzucił on studia w dziedzinie medycyny, w której początkowo kształcił się na Uniwersytecie w Edynburgu, i przyłączył się do badań nad bezkręgowcami morskimi. Późniejsze studia na Uniwersytecie w Cambridge wzbudziły w nim fascynację naukami przyrodniczymi.

Zegar molekularny

Zegar molekularny to sposób dający możliwość oszacowania kolejności i czasu oddzielania się różnych linii ewolucyjnych na podstawie liczby mutacji nagromadzonych u poszczególnych współczesnych form. Według hipotezy zegara molekularnego istnieje statystyczna proporcjonalność pomiędzy czasem, który upłynął od ostatniego wspólnego przodka dwóch homologicznych łańcuchów białek, a liczbą aminokwasów różniących się pomiędzy ich sekwencjami. Zegar molekularny przeważnie kalibruje się wybierając skamieniałość mającą reprezentować dane wydarzenie ewolucyjne, np. rozejście się linii rozwojowych. Jeśli jest ona młodsza niż wydarzenie, które ma reprezentować, wówczas przewidywane tempo ewolucji molekularnej będzie zbyt niskie, a co za tym idzie również otrzymany czas dywergencji linii ewolucyjnych będzie niższy niż od rzeczywistego. Żeby tego uniknąć, przyjmuje się wiek skamieniałości za granicę minimalną, dzięki czemu jedynym możliwym błędnym pomiarem jest zbyt duży szacowany czas rozejścia się linii ewolucyjnych. Obecnie uważa się, że przy kalibrowaniu zegara molekularnego lepiej jest używać więcej niż jednego punktu odniesienia.

« Previous Entries