Cytoplazma

Cytoplazma jest częścią protoplazmy komórki eukariotycznej pozostającą poza jądrem komórkowym a w przypadku, z definicji nie posiadających jądra, komórek prokariotycznych – cała protoplazma. Dzieli się ją na cytozol oraz organelle. Wyróżnia się:
- ektoplazmę
- endoplazmę.
W języku polskim słowo cytoplazma używa się jednak nierzadko w węższym znaczeniu, mając na myśli tylko cytozol. Cytozol czyli płynny, złożony koloid wodny, zawierający m.in. białka (zawieszone bądź rozpuszczone), lipidy, kwasy tłuszczowe, wolne aminokwasy oraz sole mineralne (np. wapnia, magnezu, sodu). Ważnym składnikiem cytoplazmy jest też skomplikowana przestrzenna sieć białkowych włókienek (mikrofilamenty) i mikrorureczek (mikrotubule), tworzących tzw. cytoszkielet. W cytoplazmie podstawowej znajdują się pozostałe plazmatyczne składniki komórki i zachodzi większość procesów metabolicznych. Cytoplazma podstawowa jest wypełniającą komórki substancją o pozornie jednolitej strukturze, mogącą przyjmować różną postać od cieczy do galaretki (żelu). Enzymem markerowym (markerem) cytoplazmy podstawowej jest dehydrogenaza glukozo-6-fosforanowa (G6PD).

Eukarionty

Eukarionty, inaczej mówiąc eukariota, eukarioty, organizmy eukariotyczne, nazywane również jądrowcami, jądrowymi, organizmami jądrowymi, kariotami, kariotą to organizmy zbudowane z komórek posiadających jądro komórkowe z chromosomami, co jest jednym z elementów odróżniających je od prokariotów. Jądro komórkowe odgraniczone jest od cytoplazmy podwójną błoną białkowo–lipidową. Nazwa naukowa pochodzi od greckich słów ευ („dobry”, „prawdziwy”) i κάρυον („orzech”). W zależności od ujęcia systematycznego jądrowce są traktowane jako domena, królestwo, nadkrólestwo, lub cesarstwo. Najpopularniejszą z tych kategorii systematycznych jest obecnie domena. Do eukariotów zalicza się wszystkie organizmy komórkowe, z wyjątkiem bakterii i archeowców, a więc prokariotów. Szacunki dotyczące liczby gatunków w obrębie tej grupy wahają się pomiędzy 5 a 10 mln. Według analiz przeprowadzonych przez naukowców z Census of Marine Life, opublikowanych w sierpniu 2011 roku liczba ta wynosi 8,7 mln, z czego naukowo opisane zostały mniej niż dwa miliony.
Komórki eukariotyczne są z zasady znacznie większe od prokariotycznych.

Paweł Edmund Strzelecki

Paweł Edmund Strzelecki to polski podróżnik, geolog, geograf, badacz i odkrywca. Urodził się 20 lipca 1797 w Głuszynie k. Poznania, zmarł 6 października 1873 roku w Londynie. Paweł Edmund Strzelecki urodził się w rodzinie zubożałego szlachcica Oksza herbu Oksza. Jego ojciec Franciszek Strzelecki pochodził prawdopodobnie ze wsi Strzelce Wielkie, będącej niegdyś własnością Mikołaja Wątróbki Strzeleckiego, leżącej w widłach Wisły i Sanu na Nizinie Sandomierskiej. Studiował geografię i geologię w Heidelbergu i Edynburgu (informacja nie zweryfikowana). Jego matka nazywała się Anna Raczyńska.
Od dzieciństwa marzył o podróżach. Zakochał się w Adynie (Aleksandryna Katarzyna Turno), lecz pan Turno odmówił mu ręki swej córki. Na wschodzie kraju przez kilka lat zarządzał wielkimi majątkami księcia Franciszka Sapiehy, zbierając kapitał na swe zamierzone podróże. W latach 1812-1816 zniknął z rodzinnego domu, a odnalazł go przypadkiem w Krakowie jego starszy brat Piotr, wracający z kampanii napoleońskiej. Po śmierci Franciszka Sapiehy w 1829 otrzymał Strzelecki wielki majątek, który pozwolił mu na późniejsze wieloletnie podróże po całym świecie.

The Royal Society

The Royal Society, Towarzystwo Królewskie w Londynie, dokładniej The Royal Society of London for Improving Natural Knowledge, angielskie towarzystwo naukowe o ograniczonej liczbie członków (ok. 500 członków krajowych i ok. 50 członków zagranicznych), pełniące funkcję brytyjskiej akademii nauk. Skupia przedstawicieli nauk matematycznych i przyrodniczych. Uważane jest za pierwsze w świecie towarzystwo naukowe.Nie jest to jednak pogląd do końca prawdziwy. Towarzystwo Królewskie zostało założone w 1660 roku, natomiast w 1662 Karol II wydał akt prawny konstytuujący tą instytucję. Natomiast już w 1652 roku w Cesarstwie Niemieckim została założona Akademia Niemiecka Badaczy Natury w Halle w Saksonii. „Academia Naturae Curiosorum” Od 1670 publikująca pierwsze na świecie czasopismo medyczno-naukowe „Efemerydy”. Założyli ją prywatnie trzej medycy Johann Lorenz Bausch, Johann Michael Fehr, Georg Balthasar Metzger oraz Georg Balthasar Wohlfahrt. Od 2007 roku natomiast Niemiecka Akademia Nauk. Zawiązane w 1660, zatwierdzone w 1662 przez Karola II, odegrało dużą rolę w rozwoju nauk przyrodniczych od XVII–XIX wieku. Od 1665 Towarzystwo Królewskie wydaje czasopismo naukowe: Philosophical Transactions.

Aerob

Aerob, inaczej mówiąc tlenowiec, aerobiont, oksybiont to organizm wymagający do życia dostępu wolnego tlenu który wykorzystuje w procesie oddychania jako ostateczny akceptor protonów i elektronów. Wyróżniamy:
- aeroby obligatoryjne (bezwzględny tlenowiec), żyjące jedynie w warunkach tlenowych, brak tlenu jest dla nich zabójczy,
- mikroaerofile, najlepiej rozwijające się przy niskim stężeniu tlenu
Oddychanie tlenowe jest obecnie najbardziej efektywną formą otrzymywania energii chemicznej u organizmów (kilkunastokrotnie wydajniejszy, jeśli chodzi o syntezę ATP, niż proces oddychania beztlenowego),
- końcowe (tlenowe) procesy oddychania zachodzą u bakterii w tylakoidach[potrzebne źródło] (ułożonych na błonie komórkowej),
U eukariontów proces oddychania zachodzi w cytoplazmie i mitochondrium (glikoliza, cykl Krebsa, łańcuch oddechowy).
Przypuszcza się, iż pierwotną formą oddychania bakterii (oraz innych prokariontów) było oddychanie beztlenowe – jedynie możliwe w czasie, gdy w atmosferze Ziemi nie było wolnego tlenu. Było ono bardzo opłacalne, gdyż całe środowisko było wówczas przepełnione prostymi związkami (np. cukrami), niezbędnymi do oddychania beztlenowego.

Daisyworld

Daisyworld, inaczej mówiąc Świat Stokrotek, to hipotetyczna planeta podobna do Ziemi stworzona przez Jamesa Lovelocka twórcę Hipotezy Gai. Była najpoważniejszym i najsłynniejszym argumentem stosowanym przez naukowca dla potwierdzenia tej hipotezy. Zdaniem naukowca teoretyczna planeta Daisyworld zachowuje się systematycznie, podobnie jak Ziemia, utrzymuje swoją globalną temperaturę na stałym poziomie w obliczu czasu i zwiększającej się energii słonecznej. Planeta Daisyworld jest uproszczonym modelem biosfery składającej się tylko z jednego gatunku organizmów żywych, utrzymującym globalną temperaturę na stałym poziomie w obliczu czasu i zwiększającej się energii słonecznej. Ukazuje on sposób, w którym stan homeostazy może być utrzymany przez pojedyncze organizmy, działające jedynie we własnym interesie. Dostarczają one w ten sposób globalnemu systemowi rozsądnie stałego zakresu temperatur w obliczu rosnącej siły promieniowania słonecznego. Daisyworld to planeta tej samej wielkości, co Ziemia i obracająca się w takiej samej odległości od gwiazdy podobnej do Słońca. Tak jak nasze Słońce, gwiazda ta stawała się stopniowo jaśniejsza w czasie wypromieniowując coraz więcej ciepła.

Mechanizmy utrzymania homeostazy

Mechanizmy wytwarzania odpowiedzi i tym samym regulacji wartości parametru można podzielić na dwie grupy:
- fizjologiczne (np. zwiększenie częstotliwości skurczów mięśni w celu podwyższenia temperatury),
- behawioralne (np. wyjście z cienia, w tym samym celu).
Fizjologiczne mechanizmy opierają się na sprzężeniu zwrotnym:
* ujemnym
W wyniku tego sprzężenia zwrotnego następuje zmiana wartości parametru na zbliżoną do punktu stałego. Zasadniczo osiągnięcie wartości punktu nastawczego jest niemożliwie, toteż wartości zawsze wymagają regulacji (tzw. ang. hunting about the norm). Możliwe jest modyfikowanie wartości punktu stałego w wyniku adaptacji,
* wyprzedzającym
W wyniku tego sprzężenia zwrotnego występuje reakcja na zmiany parametru kontrolowanego, pomimo że w chwili odpowiedzi wartość parametru pozostaje jeszcze w zakresie wartości akceptowalnych (np. picie wody w czasie jedzenia przez szczury). Wymaga działania celowego – przewidywania,
* dodatnim
W wyniku tego sprzężenia zwrotnego występuje reakcja na bodziec, poprzez pogłębienie wartości nieprawidłowej dla innego celu.

Homeostaza

Homeostaza to zdolność utrzymywania stałości parametrów wewnętrznych w systemie (zamkniętym lub otwartym). Pojęcie to zwykle odnosi się do samoregulacji procesów biologicznych. Zasadniczo sprowadza się to do utrzymania stanu stacjonarnego płynów wewnątrz- i (w organizmach wielokomórkowych) zewnątrzkomórkowych. Pojęcie homeostazy wprowadził Walter Cannon w 1939 roku na podstawie założeń Claude Bernarda z 1857 r. dotyczących stabilności środowiska wewnętrznego. Homeostaza jest podstawowym pojęciem w fizjologii. Pojęcie to jest także stosowane w psychologii zdrowia dla określenia mechanizmu adaptacyjnego. Utrzymanie wewnętrznej stabilności warunków wymaga regulowania lub kontrolowania wartości najważniejszych parametrów wewnętrznego środowiska organizmu. Należą do nich głównie: temperatura ciała, pH krwi i płynów ustrojowych, ciśnienie osmotyczne, objętość płynów ustrojowych, stężenie związków chemicznych w płynach ustrojowych, ciśnienie tętnicze krwi, ciśnienie parcjalne tlenu i dwutlenku węgla we krwi. Kontrola wymienionych parametrów odbywa się poprzez receptory, które informacje o wartości określonego parametru przekazują do interpretatora, gdzie dokonuje się porównanie wartości wykrytej ze stałą wartością prawidłowąlub, co zdarza się częściej, z jej przedziałami akceptowalnymi.

Gaja

Gaja w mitologii greckiej to Ziemia-Matka. Wyłoniła się z Chaosu, tak więc była jednym z najstarszych bóstw, uosabiała płodność i macierzyństwo. Sama z siebie zrodziła Uranosa (Niebo) i Ourosi (Góry), z miłości jej i Eteru rodzi się Pontos (Morze). W każdym okresie mitologii jest ona obecna w przeróżnych postaciach, szczególnie u pradziejów, gdy u boku swego syna a jednocześnie męża, Uranosa, panuje nad światem i rodzi kolejnych bogów.
Najpierw jednak związała się z Pontosem, ze związku tego narodziły się pierwsze bóstwa morskie, są to Pontoidzi: Nereus, Forkos i Taumas oraz Pontoidki: Eurybia i Keto.
Później stała się małżonką innego swego syna, Uranosa. Z tego z kolei związku narodzili się: najpierw hekatonchejrowie czyli sturęcy, następnie cyklopi, a w końcu tytani. Uranos obawiając się siły i potęgi swego potomstwa strąca cyklopów i sturękich do Tartaru. Gaja nie chcąc, by ich los podzielili również tytani, namawia ich, by podnieśli bunt przeciw ojcu, jednak ci obawiają się jego gniewu, wybija się jedynie najmłodszy, Kronos, który staje się przywódcą buntu. Nie przystępuje do niego natomiast najstarszy, Okeanos.

James Ephraim Lovelock

James Ephraim Lovelock to brytyjski naukowiec, ekolog. Uzyskał szeroki rozgłos po zaproponowaniu i rozpowszechnieniu w 1979 Hipotezy Gai (wraz z Lynn Margulis), w której postuluje, że Ziemia funkcjonuje jak jeden olbrzymi organizm, przystosowany do zmian, tak by zachować odpowiednie warunki do życia. Teoria ta sugeruje, że życie na Ziemi będzie trwać bez względu na poczynania ludzi. Studiował na Uniwersytecie w Manchesterze i Londynie i ma doktorat z nauk medycznych. Wykładał na Uniwersytetach Yale, Harvard i Baylor College of Medicine w Stanach Zjednoczonych. Lovelock przez wiele lat zajmował się wynalazkami, a niektóre z jego opracowań zostały wykorzystane przez NASA w programach badań kosmicznych. To właśnie podczas pracy dla NASA Lovelock opracował Hipotezę Gai.
Obecnie jest on przewodniczącym Marine Biology Association, w 1974 został wybrany członkiem Royal Society w Londynie, a w 1990 otrzymał nagrodę Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences (Akademii Nauk Holandii). Na stałe mieszka na wsi w Kornwalii, na południu Wielkiej Brytanii.

« Previous Entries Next Entries »